إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ « 1 » ( آية 199 ، از سوره 2 : بقره ) . « وسپس افاضه كنيد ، وكوچ كنيد از همانجائى كه مردم كوچ مىكنند ، واز خدا طلب غفران وآمرزش كنيد ! كه خداوند آمرزنده ومهربان است » . وقوف را در عرفات قرار داده واز آنجا به مشعر الحرام وسپس به منى براي انجام مناسك منى حركت كردند . خطبه رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلّم در عرفات بارى ، رسول خدا در عرفات در چادر خود بودند تا موقع زوال شمس فرا رسيد ، ناقة قصواء « 2 » خود را طلبيده ، وبر آن

--> ( 1 ) در « سيرهء حلبيّه » ج 3 ، ص 289 از كلام ابن جوزي نقل كرده است كه : رسول خدا قبل از نبوّت وبعد از آن حجّهائى انجام داده‌اند كه مقدارش معلوم نيست ؛ يعنى قبل از نبوّت هم در عرفات وقوف مىكردند واز آنجا به مزدله كوچ مىكردند به توفيقي كه خداوند به آن حضرت داده بود ؛ بر خلاف قريش ؛ چون آنها از حرم بيرون نمىرفتند ومىگفتند : ما فرزندان إبراهيم عليه السّلام هستيم ؛ وما أهل حرم وپاسداران بيت الله ومعتكفين در مكّه مىباشيم ؛ وعلى هذا هيچ كس از عرب مقام ومنزلت ما را ندارد ؛ واگر در سال حجّ از حرم خارج شوند وبه عرفات روند ، ديگر عرب به آنها به ديدهء حقارت مىنگرد ؛ وآن عظمت واحترامى كه در حرم دارند در حِلّ نخواهند داشت ؛ وبايد در موسم حجّ از حرم بيرون نرويم ، تا پيوسته احترام ما در حلّ مانند حَرَم باشد ؛ ومىگفتند : ما مردم استوار ومتين وشجاع هستيم ؛ فلهذا وقوف به عرفات را براي غير قريش مىدانستند ؛ وخودشان وقوف به عرفات وكوچ از عرفات را به مزدلفه ترك مىكردند ( 2 ) قَصْواء به فتح قاف ومدّ است ، وبعضي كه به ضمّ قاف وقصر خوانده‌اند : قُصْوى اشتباه است ؛ واين ناقة از ناقهء غَضباء وجَدعآء است ، ونيز بعضي كه اين أسامي را براي ناقهء واحدى عَلَم دانسته‌اند اشتباه است . ( سيرهء حلبيّه ، ج 3 ، ص 298 )